Hoofdstuk 9. Tekstbeheer

Inhoudsopgave

1. Tekst Bewerken
1.1. Tekstvak
1.2. Tekstlagen bewerken
1.3. Tekst Gereedschapsvenster
1.4. Contextmenu van tekst
2. Tekst
2.1. Verfraaiende Tekst
2.2. Lettertypen toevoegen
2.3. Letter problemen

1. Tekst Bewerken

Het tekstgereedschap is er om te werken met tekst. Zodra je begint te typen maak je vanzelf een nieuwe laag, pal boven de actieve laag in het lagen dialoogscherm. Het begin van de tekst wordt ook ingevuld als naam van de laag.

Afbeelding 9.1. Voorbeeld van een tekstvoorwerp

Voorbeeld van een tekstvoorwerp

Voorbeeld van een tekstlaag met de grens van de tekstlaag aangegeven (Lettertype: "Utopia Bold" (Bold=Vet))

Voorbeeld van een tekstvoorwerp

Het lagen dialoogscherm met de tekstlaag boven de eerder actieve laag.


Het Tekstgereedschap is steeds verbeterd. Sinds GIMP-2.8 kun je de tekst direct op het canvas bewerken. Een kopie van de tekst-opties wordt tijdens het bewerken boven de tekstlaag op het canvas getoond.

Wanneer je op het canvas klikt met Tekst als actief gereedschap krijg je daar een nieuw tekstvak met een half-doorzichtig blok met de tekst-opties erboven.

De opties van het tekstgereedschap staan beschreven in Paragraaf 5.6, “Tekst”.

1.1. Tekstvak

Je kan meteen beginnen met tekst typen. Het tekstvak zal mee groeien met de tekst. Gebruik Enter voor een nieuwe regel.

Je kunt ook het tekstvak vergroten door klikken en slepen zoals je met selecties doet. De afmetingen ervan worden dan op de statusregel bijgehouden:

Om de tekst te bewerken moet je eerst het te bewerken deel in het tekstvak selecteren met de muis en/of Shift+pijltjes toetsen en dan de opties gebruiken van de Paragraaf 1.3, “Tekst Gereedschapsvenster”.

In plaats van op het canvas kun je ook tekst schrijven in een apart tekstbewerker dialoogscherm, zoals beschreven in Paragraaf 5.6.3, “Tekstbewerker”.

Je kan de tekst verplaatsen over de afbeelding met het gereedschap Verplaatsen. Daarbij moet je om te beginnen op een letter klikken, niet op de achtergrond.

Je kan Unicode tekens invoeren met Ctrl+Shift+U plus de hexadecimale code van het gewenste teken, bijvoorbeeld:

Afbeelding 9.2. Unicode tekens invoeren

Unicode tekens invoeren

Ctrl+Shift+U

Unicode tekens invoeren

4 7

Unicode tekens invoeren

Enter


Natuurlijk is dit voornamelijk van belang voor de meer exotische tekens, en het werkt alleen als het gewenste teken ook voorkomt in het lettertype dat je hebt gekozen. (Een teken of woord kopiëren uit je tekstverwerker of browser werkt natuurlijk ook.)

Unicode 0x47 (G), 0x2665, 0x0271, 0x03C0

Je kunt de tekst later nog bewerken, zolang de tekstlaag nog bestaat en hij niet met een ander gereedschap is bewerkt: Selecteer het Tekstgereedschap, maak de laag actief in het Lagen dialoogscherm en klik op de tekst.

1.2. Tekstlagen bewerken

Je kunt ook iedere andere bewerking die je op andere lagen uit kunt voeren op een tekst uitvoeren, maar dan kunt je daarna de tekst zelf niet meer wijzigen zonder die andere bewerkingen te verliezen.

Enkele eigenaardigheden in de omgang met teksten komen voort uit het feit dat een tekstlaag meer informatie bevat dan er wordt gegeven door de beeldpunten die je in de afbeelding, op het scherm ziet. Een laag bevat ook de tekst informatie als letters die met een tekstbewerker te veranderen zijn. De tekstweergave verschijnt in een apart bewerkingsschermpje dat verschijnt als je met het tekstgereedschap bezig bent. Telkens als je iets aan de tekst wijzigt wordt de afbeeldingslaag opnieuw getekend on het effect van de verandering te tonen.

Als je een tekstlaag gemaakt hebt en er een bewerking op uitvoert die niet met het tekstgereedschap te doen is; roteren bijvoorbeeld. Als je daarna een verandering in de tekst maakt met het tekstgereedschap, wordt de tekst van daar uit weer opnieuw getekend en (het resultaat van) de rotatie wordt dan teniet gedaan.

Omdat dit risico niet zo duidelijk is probeert het tekstgereedschap je te behoeden voor dit soort fouten. Als je een bewerking op een tekstlaag uitvoert en later de tekst wilt wijzigen, verschijnt er eerst een berichtscherm dat met het wijzigen van de tekst alle voorgaande bewerkingen teniet gedaan worden. Het scherm geeft je drie mogelijkheden om op dit risico te reageren:

  • de tekst tòch wijzigen;

  • annuleren;

  • een nieuwe laag met dezelfde tekst aanmaken en de huidige ongewijzigd laten.

Afbeelding 9.3. Waarschuwing tekstbewerken bevestigen

Waarschuwing tekstbewerken bevestigen

1.3. Tekst Gereedschapsvenster

Afbeelding 9.4. Tekst Gereedschapsvenster

Tekst Gereedschapsvenster

Je krijgt dit venster, zwevend boven het canvas, zodra je met het tekstgereedschap op het canvas klikt. het maakt het mogelijk om de tekst direct op het canvas te bewerken.

Naast de gebruikelijke eigenschappen als lettertype, stijl en afmeting kun je ook de hoogte van de basislijn en de spatiëring en de kleur van de letters aanpassen, van de hele tekst of een selectie.

  • Lettertype van geselecteerde tekst: zodra je gaat typen in het vak van het lettertype krijg je een uitklaplijst met namen die je daarmee nog kan kiezen.

  • Afmeting van de geselecteerde tekst aanpassen: Je kunt de eenheid kiezen en de waarde intypen of kiezen.

  • Vet, Cursief, Onderstreept, Doorhalen, Stijl wissen : spreken voor zich.

  • De basislijn van de geselecteerde tekst aanpassen: Hiermee kun je een of meer geselecteerde letters omhoog of omlaag verplaatsen ten opzichte van de andere. Je kan er ook een regel mee dichter bij een andere zetten. Gebruik de regelafstand in de gereedschap opties om de afstand tussen alle regels aan te passen.

    Afbeelding 9.5. Standaard basislijn

    Standaard basislijn

    Standaard basislijn aangegeven met een rode lijn.


  • Spatiëring van de geselecteerde tekst aanpassen: Het vergroten of verkleinen van de afstand tussen de letters. Werkt op een geselecteerd stuk tekst of op de plaats waar de tekstcursor staat.

    Inzoomen op een geselecteerde tekst:

    We zien dat het lettertype Sans proportioneel is: De letters hebben verschillende breedtes en de T steekt uit boven de e. De breedtes van de letters worden aangeduid met verticale lijntjes, ze overlappen elkaar een pixel. Nu zetten we de spatiëring van de tekst op 2 pixels:

    Nu wordt er tussen elk paar letters in de selectie een spatie van 2 pixels getoond. De letterbreedtes blijven gehandhaafd, maar niet de overlapping tussen T en e.

    Vergelijken we dit met de optie Letterafstand aanpassen in de Gereedschapsopties:

    Deze optie werkt op de hele tekst en grijpt aan op de oorspronkelijke afstand tussen de letters, en behoudt daarmee de kleinere afstand tussen de T en de e.

  • Je kunt ook Alt+pijltjes toets gebruiken om de basislijn of de spatiëring te veranderen.

  • Kleur van de geselecteerde tekst aanpassen: deze knop opent een kleurkiezer dialoogscherm voor de geselecteerde tekst.

  • Stijl van de geselecteerde tekst wissen: met deze knop verwijder je alle nieuwe instellingen die je op de geselecteerde tekst hebt toegepast. (Niet de eigenschappen die op een groter gebied zijn ingesteld.)

1.4. Contextmenu van tekst

Afbeelding 9.6. Contextmenu van tekst

Contextmenu van tekst

Dit menu roep je op met een klik op de tekst met de rechter muisknop. Het is net even anders dan het dialoogscherm Tekstbewerker.

  • Knippen, Kopiëren, Plakken, Verwijderen: De opties werken op een geselecteerde tekst. Zonder geselecteerde tekst zijn ze inactief. Plakken is alleen actief als er tekst op het klembord staat.

  • Tekstbestand openen: Deze knop opent een verkenner scherm waarmee je een tekstbestand kan zoeken om in te voegen.

  • Wissen: Deze optie verwijdert alle tekst, geselecteerd of niet.

  • Pad van tekst: Deze optie maakt een pad van de omtrek van de (gehele) huidige tekst. Het resultaat is niet meteen zichtbaar. Je moet eerst het Paden dialoogscherm openen en het pad zichtbaar maken, en dan hem met een muisklik actief maken. Nu kun je dat pad bewerken, bijvoorbeeld enkele punten verplaatsen of vullen met een patroon.

    Deze bewerking is ook te vinden in het menu LagenTekst naar Pad.

    Afbeelding 9.7. Toepassing van Tekst naar pad

    Toepassing van Tekst naar pad

    Niets te zien.


    Afbeelding 9.8. Pad zichtbaar maken

    Pad zichtbaar maken

    Pad zichtbaar maken in de Paden dialoog. Het pad wordt getoond als een reeks rode lijnen.


    Afbeelding 9.9. Pad gereedschap actief

    Pad gereedschap actief

    Pad gereedschap actief, klik op het pad.


  • Tekst langs pad:

    Deze optie is alleen actief als er een pad bestaat. Als de tekst af is, maak of importeer dan een pad en maak dat actief. Als je eerst een pad hebt gemaakt is dat waarschijnlijk inactief en moet je het zichtbaar maken in het Paden dialoogscherm.

    Deze optie staat ook in het menu Lagen:

    Afbeelding 9.10. De opdracht Tekst langs pad in de tekst opties van menu Lagen

    De opdracht Tekst langs pad in de tekst opties van menu Lagen

    De groep van opties is alleen te zien als er een tekstlaag bestaat.


    Klik op de knop Tekst langs pad. De tekst wordt langs het pad overgenomen. De omtrekken van de letters vormen samen een nieuw pad, terug te vinden in het Paden dialoogscherm. Dit pad kun je weer gebruiken als ieder ander pad.

    Afbeelding 9.11. Tekst langs Pad voorbeeld

    “Tekst langs Pad” voorbeeld
    “Tekst langs Pad” voorbeeld

  • Van Links naar Rechts / Van Rechts naar Links: de schrijfrichting van je tekst aanpassen.

  • Invoer Methoden: methoden zijn voor sommige talen beschikbaar. Voor het Nederlands zijn er geen speciale opties.