Hoofdstuk 3. Eerste stappen met Wilber

Inhoudsopgave

1. Basisprincipes van GIMP
2. De Hoofdvensters van GIMP
2.1. De Gereedschapskist
2.2. Het Afbeeldingsvenster
2.3. Koppelen van dialoogvensters
3. Ongedaan maken
3.1. Dingen die je niet kunt ongedaan kunt maken
4. Veelgebruikte taken
4.1. Bedoeling
4.2. De maten van de afbeelding aanpassen voor het beeldscherm
4.3. De grootte van de afbeelding instellen voor de printer
4.4. Afbeeldingen comprimeren
4.5. Een afbeelding bijsnijden
4.6. Informatie over je afbeelding vinden
4.7. De Modus veranderen
4.8. Een afbeelding spiegelen
4.9. Afbeelding draaien
4.10. Een object scheiden van zijn achtergrond
5. Een rechte lijn trekken
5.1. Bedoeling
5.2. Voorbeelden

1. Basisprincipes van GIMP

Afbeelding 3.1. Wilber, de mascotte van GIMP

Wilber, de mascotte van GIMP

Met de Wilber Construction Kit (docs/Wilber_Construction_Kit.xcf.gz) kun je de mascotte een ander uiterlijk geven. Het is het werk van Tuomas Kuosmanen (tigertATgimp.org).


In dit hoofdstuk worden kort basisprincipes en uitdrukkingen uitgelegd die je nodig hebt om de rest van de documentatie te begrijpen. Alle onderwerpen die hier ter sprake komen worden verderop in de documentatie uitgebreider behandeld. Op een enkele uitzondering na hebben we geprobeerd te vermijden dat dit hoofdstuk dichtslibt met links en verwijzingen: Alles wat hier behandeld wordt is zo elementair dat we denken dat het eenvoudig is de uitgebreidere informatie in de inhoudsopgave op te zoeken.

Afbeeldingen

Afbeeldingen zijn de basiseenheden waar GIMP mee werkt. Een afbeelding komt ruwweg overeen met een enkel bestand, zoals een TIFF of een JPEG bestand. Je kunt het ook zien als een enkel venster, maar dit is strikt genomen niet juist: het is mogelijk om meerdere vensters geopend te hebben die allemaal dezelfde afbeelding tonen. Het is echter niet mogelijk om in een enkel venster meerdere afbeeldingen te tonen of een afbeelding in GIMP geopend te hebben zonder dat er een venster is dat het weergeeft.

Een GIMP afbeelding kan een zeer ingewikkelde constructie zijn. Je kunt het beter beschouwen als een boek met vele pagina's dan een enkel vel papier met daarop een plaatje, de pagina's van het boek zijn te vergelijken met de lagen van de afbeelding. Naast de stapel van lagen kunnen in een GIMP afbeelding ook nog een selectie-masker, een verzameling kanalen en een verzameling paden aanwezig zijn. GIMP maakt het mogelijk verschillende, willekeurige stukken gegevens aan een afbeelding toe te voegen, deze worden ook wel Parasieten genoemd.

In GIMP kunnen meerdere afbeeldingen tegelijkertijd geopend zijn. Grote afbeeldingen kunnen vele megabytes computergeheugen nodig hebben. GIMP beheert het geheugen echter op een geavanceerde tegel-achtige manier waardoor enorme afbeeldingen toch nog elegant bewerkt kunnen worden. Er zijn echter grenzen aan de mogelijkheden; meestal wordt het werken met afbeeldingen erg vergemakkelijkt door hiervoor eenvoudigweg zoveel mogelijk geheugen in je systeem beschikbaar te maken.

Lagen

Een laag van een afbeelding is vergelijkbaar met een bladzijde in een boek. De eenvoudigste afbeeldingen zijn uit slechts een laag opgebouwd en zijn vergelijkbaar met een enkel vel papier. Maar veel GIMP afbeeldingen bestaan uit tientallen lagen. Lagen kunnen gedeeltelijk doorschijnend zijn of veel kleiner dan de hele afbeelding. Lagen kunnen ook elkaar beïnvloeden. De weergave van de afbeelding laat dus meer dan de bovenste laag zien: Je ziet elementen van meerdere lagen.

Resolutie

Digital images consist of a grid of square pixels. Each image has a size measured in two dimensions, such as 900 pixels wide by 600 pixels high. But pixels don't have a set size in physical space. To set up an image for printing, we use a value called resolution, defined as the ratio between an image's size in pixels and its physical size (usually in inches) when it is printed on paper. Most file formats (but not all) can save this value, which is expressed as ppi—pixels per inch.

When printing a file, the resolution determines the size the image will have on paper, and as a result, the physical size of the pixels. The same 900x600 pixel image may be printed as a small 3x2" card with barely noticeable pixels—or as a large poster with large, chunky pixels.

Images imported from cameras and mobile devices tend to have a resolution attached to the file. The resolution is usually 72 or 96ppi. It is important to realize that this resolution is arbitrary and was chosen for historic reasons. You can always change the resolution with GIMP—this has no effect on the actual image pixels. Furthermore, for uses such as displaying images online, on mobile devices, television or video games—in short, any use that is not print—the resolution value is meaningless and is ignored. Instead, the image is usually displayed so that each image pixel conforms to one screen pixel.

Kanalen

Een kanaal is een enkele component van de kleur van een pixel. Van de gekleurde pixels in GIMP zijn die componenten doorgaans Rood, Groen en Blauw en eventueel transparantie (Alfa). Bij een afbeelding in Grijswaarden zijn het Grijs en Alfa en bij een Geïndexeerde kleurenafbeelding zijn het de Index en Alfa.

Een kanaal is ook de naam voor de hele verzameling van de componenten van één van de kleuren van alle pixels van de afbeelding. Dit zijn de kleurenkanalen die je met de Kanalen dialoog kan bekijken.

Om de afbeelding weer te geven voegt GIMP deze componenten samen om de kleuren te vormen voor het beeldscherm, de printer, of een ander apparaat. Sommige apparaten gebruiken andere kanalen dan Rood, Groen en Blauw. Voor deze vertaalt GIMP de kanalen naar de juiste kanalen voor dat apparaat.

Kanalen zijn ook nuttig om te werken aan het aanpassen van maar één kleur van een bepaalde afbeelding, zoals bijvoorbeeld het corrigeren van rode ogen, wat je kan doen in het rode kanaal.

Je kunt de kanalen ook zien als maskers waarmee je b.v. alleen het rode gedeelte in de uitvoer kan zien. Door filters op de kanaal-inhoud toe te passen kun je allerlei subtiele en gevarieerde effecten creëren. Een eenvoudig voorbeeld van een filter op de kleuren kanalen is het Kanaal Mixer filter.

Naast deze vaste kanalen is het in GIMP ook mogelijk om je eigen kanalen toe te voegen (of eigenlijk, Kanaal Maskers), die dan onder de oorspronkelijke worden weergegeven in het Kanalen dialoogscherm. Je kan een Nieuw Kanaal maken of een selectie opslaan naar een kanaal (masker). Zie ook de Maskers in de Woordenlijst voor meer over Kanaal Maskers.

Selecties

Meestal wil je bij het bewerken van een afbeelding slechts een deel ervan veranderen. Het selectie-mechanisme maakt dit mogelijk. Elke afbeelding heeft haar eigen selectie die je kunt onderscheiden met behulp van korte streepjes die over de scheidingslijn tussen de geselecteerde en niet-geselecteerde delen bewegen (Sommigen noemen ze de marcherende mieren). Eigenlijk is de lijn enigszins misleidend omdat het selecteren in GIMP geleidelijk plaatsvindt in plaats van alles-of-niets, in feite wordt de selectie door een compleet kanaal van grijswaarden weergegeven; de streepjes-lijn is de contourlijn op het 50%-geselecteerde niveau. Ten alle tijde kun je echter het selectie-kanaal in al haar finesses aanschouwen door de knop voor het Snelmasker in te drukken.

Een belangrijk aspect van het gebruik van GIMP leer je door het maken van goede selecties - selecties van precies datgene dat je wilt bewerken en niets anders. Omdat het selecteren zo een enorm belangrijke actie is, zijn er in GIMP een grote hoeveelheid instrumenten beschikbaar om er op even zovele manieren iets mee te doen: Een collectie instrumenten om iets te selecteren, een menu om bewerkingen op selecties uit te voeren, en de mogelijkheid om naar de weergave van het Snelmasker over te schakelen, waarin je het selectiekanaal als een kleurenkanaal kunt bewerken en de selectie in kunt kleuren.

Ongedaan maken

Als je vergissingen maakt kun je die ongedaan maken. Bijna alles wat mogelijk is kun je ook weer ongedaan maken. Als je op een gegeven moment besluit dat een behoorlijke hoeveelheid van je recente bewerkingen toch niet het gewenste resultaat opleveren kun je deze meestal zonder problemen ongedaan maken. GIMP biedt deze mogelijkheid door veel van de bewerkingen die je sinds het opstarten van GIMP uitgevoerd hebt te onthouden. Het onthouden kost echter geheugen en omdat het geheugen beperkt is, is niet altijd alles ongedaan te maken. Sommige bewerkingen kosten weinig geheugen om te onthouden zodat veel daarvan onthouden kunnen worden voordat de eerste wegens ruimtegebrek uit het geheugen wordt gewist, andere types bewerkingen kosten echter grotere hoeveelheden geheugen en worden dus eerder gewist. Je kunt zelf instellen hoe groot de ruimte is die GIMP mag gebruiken om de bewerkingen te onthouden bij elke figuur, maar in ieder geval is het altijd mogelijk de laatste twee tot drie laatste bewerkingen ongedaan te maken. (De meest belangrijke bewerking die niet ongedaan gemaakt kan worden is het sluiten van de afbeelding; Als je wijzigingen in een afbeelding hebt aangebracht vraagt GIMP je daarom nog eens om een expliciete bevestiging dat je de afbeelding wilt sluiten.)

Uitbreidingen of "plug-ins"

De meeste bewerkingen die je op een afbeelding uitvoert doe je met het GIMP-programma zelf. GIMP kan echter ook veelvuldig gebruik maken van uitbreidingen, de zogenoemde plug-ins dit zijn externe programma's die erg nauw met GIMP samenwerken en elk eigen manieren toevoegen om afbeeldingen te bewerken. Veel belangrijke plug-ins worden samen met het GIMP-pakket geïnstalleerd maar via andere wegen zijn er nog veel meer aanvullende uitbreidingen beschikbaar. Voor mensen die niet in de GIMP ontwikkelingsgroep zitten is het schrijven van plug-ins en script-programma's) de eenvoudigste manier om nieuwe functionaliteit aan GIMP toe te voegen.

Alle opdrachten in het Filters-Menu, en een belangrijk deel van de opdrachten in andere menu's worden in feite uitgevoerd door extensies.

Scripts

Aanvullend op plug-ins die in de programmeertaal C worden geschreven, kan er door GIMP ook gebruik gemaakt worden van direct uitvoerbare programma-recepten: Scripts Het grootste deel van de bestaande scripts voor GIMP zijn in een taal genaamd Script-Fu geschreven die speciaal voor gebruik in GIMP ontwikkeld is. Het is ook mogelijk om GIMP-scripts in Python of Perl te schrijven. De laatste twee talen zijn flexibeler en krachtiger dan Script-Fu; het nadeel is echter wel dat ze niet standaard met GIMP meegeleverd worden, dus er is geen garantie dat deze scripts overal probleemloos met GIMP werken.