2. Laag Modus

GIMP heeft tientallen manieren voor het combineren van lagen, onderverdeeld in 7 types:

De laag modus wordt ook wel de methode van mengen genoemd. Door de modus te veranderen verandert het hele beeld, afhankelijk van de laag of lagen eronder. Voor de onderste laag heeft de modus dus geen betekenis of effect. De laag modus werkt alleen op hogere lagen.

Je kan de modus of methode kiezen uit de uitklaplijst van het Modus menu in het dialoogscherm Lagen. De modus bepaalt hoe ieder pixel in de bovenste laag wordt gecombineerd met de pixel op dezelfde plek in de laag of lagen eronder.

[Opmerking] Opmerking

In het Gereedschap opties dialoogscherm komt net zo'n lijst van Methodes voor als je een tekengereedschap actief maakt zodat je de tekengereedschappen ook op dezelfde manieren kan gebruiken om allerhande soorten effecten aan te brengen. Voor de tekengereedschappen zijn er zelfs nog twee extra methodes. Zie Paragraaf 3.3, “Penseelgereedschappen (Potlood, Penseel, Verfspuit)”.

Een laag modus maakt complexe kleurveranderingen van de afbeelding mogelijk. Ze worden vaak gebruikt met een nieuwe laag die als een soort van masker gaat fungeren. Als je bijvoorbeeld een egaal witte laag toevoegt boven een afbeelding en de modus op Verzadiging zet, dan zullen de lagen eronder gereduceerd worden tot grijswaarden.

[Opmerking] Opmerking

Technisch: voor het mengen wordt de gamma correctie verwijderd, wordt de afbeelding van sRGB naar Lineair geconverteerd. Na het mengen wordt die conversie omgekeerd gedaan, maar eerst wordt nog de doorzichtigheid van de laag toegepast.

Afbeelding 8.8. Voorbeelden van afbeeldingen (maskers) voor Laag modus

Voorbeelden van afbeeldingen (maskers) voor Laag modus

Masker 1

Voorbeelden van afbeeldingen (maskers) voor Laag modus

Masker 2


Afbeelding 8.9. Voorbeelden van afbeeldingen (achtergronden) voor Laag modus

Voorbeelden van afbeeldingen (achtergronden) voor Laag modus

Sleutelhanger

Voorbeelden van afbeeldingen (achtergronden) voor Laag modus

Eenden


De beschrijvingen hieronder worden soms erg technisch. Die gedeelten kregen niet de prioriteit van je vertaler. Als het je interesseert kun je vast wel uit het Engels ontcijferen hoe de berekeningen van de verschillende modi gaan.

De berekeningen worden schematisch genoteerd, bijvoorbeeld de rekenregel

Vergelijking 8.1. Voorbeeld


betekent, Voor elk pixel in de bovenste (Mask) en onderste (Image) laag, tel elk van de corresponderende kleur componenten op om het Eindresultaat voor de pixel kleur te krijgen. Pixel kleur components kunnen alleen tussen 0 en 255 liggen.

[Opmerking] Opmerking

Tenzij het anders wordt beschreven worden negatieve uitkomsten altijd afgerond naar 0 en uitkomsten boven 255 naar 255.

De voorbeelden tonen een effect van elk van de modi.

Aangezien het resultaat van elke modus enorm kan variëren afhankelijk van de gebruikte kleuren in de lagen geven deze voorbeelden hooguit een algemeen idee van hoe een modus werkt en zul je er zelf veel mee moeten experimenteren om het in de vingers te krijgen. Je zou ook kunnen beginnen met twee lagen die vergelijkbaar, maar een beetje veranderd zijn, (vervaagd, verplaatst, gedraaid, etc.) en zien wat de verschillende modi doen.

Normale Laag methodes

Normaal

Alleen Normaal is normaal in deze groep. De meeste andere methodes zijn meer verwijder methodes.

Afbeelding 8.10. Voorbeeld van Laag modus Normaal

Voorbeeld van Laag modus “Normaal”

Beide afbeeldingen zijn met elkaar gemengd met dezelfde intensiteit.

Voorbeeld van Laag modus “Normaal”

Bij 100% dekking zie je in de modus Normaal alleen de bovenste laag.


Normaal is de oorspronkelijke modus. De bovenste laag bedekt alle lagen er onder. Als je iets wil zien van de lagen eronder moet je gedeeltes van deze laag transparant maken of de dekking van de laag lager maken.

De berekening is:

Vergelijking 8.2. Berekening voor laag modus Normaal


Oplossen

Afbeelding 8.11. Voorbeeld van Laag modus Oplossen

Voorbeeld van Laag modus “Oplossen”

Beide afbeeldingen zijn met elkaar gemengd met dezelfde intensiteit.

Voorbeeld van Laag modus “Oplossen”

Bij 100% dekking is alleen de bovenste laag zichtbaar bij de modus Oplossen.


De modus Oplossen Laat de bovenste laag oplossen in die eronder door een patroon van willekeurige pixels te tonen in gebieden met transparantie. Dit is nuttig als methode voor de laag, maar wordt ook veel gebruikt als tekenmethode.

Dit is het best zichtbaar aan de randen van de afbeelding. Je ziet het mooi op een vergroting. De linker afbeelding toont de modus Normaal (vergroot) en het rechterplaatje toont dezelfde twee lagen maar dan in de modus Oplossen, waarin je duidelijk ziet hoe de pixels verwateren.

Afbeelding 8.12. Vergrote schermafbeeldingen

Vergrote schermafbeeldingen

Modus Normaal.

Vergrote schermafbeeldingen

Modus Oplossen.


Kleur wissen

TODO

Wissen

TODO

Samenvoegen

TODO

Wissen

TODO

Methoden met Lichter maken

Enkel Lichter maken

Afbeelding 8.13. Voorbeeld van de Laag modus Enkel Lichter maken

Voorbeeld van de Laag modus “Enkel Lichter maken”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de Laag modus “Enkel Lichter maken”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


De modus Enkel Lichter maken vergelijkt per pixel en per kleur de waarden in de bovenste en de lagere laag en geeft het grootste van de beide getallen als resultaat. Een zwarte laag heeft dus geen effect en een witte laag zal een wit eindresultaat geven.

De berekening is:

Vergelijking 8.3. Berekening voor laag modus Enkel Lichter maken


De modus is commutatief, de volgorde van de lagen maakt niet uit.

Enkel Luma/Helderheid lichter

TODO

Scherm

Afbeelding 8.14. Voorbeeld van de laagmodus Scherm

Voorbeeld van de laagmodus “Scherm”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Scherm”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


De modus Scherm voert een ingewikkelde berekening uit op de beide lagen. Die resulteert in een wat lichtere afbeelding met de lichtere delen van beide lagen, soms een gebleekt effect. Een zwarte laag heeft met deze methode geen effect en een witte laag zal een witte afbeelding opleveren. Donkere kleuren in de afbeelding zullen transparanter naar voren komen.

De berekening is:

Vergelijking 8.4. Berekening voor laag modus Scherm


De modus is commutatief, de volgorde van de lagen maakt niet uit.

Tegenhouden

Afbeelding 8.15. Voorbeeld van de laagmodus Tegenhouden

Voorbeeld van de laagmodus “Tegenhouden”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Tegenhouden”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


Doordrukken modus vermenigvuldigt de pixel waarden in de onderste laag met 256, en deelt dat door de inverse van de pixel waarde van de bovenste laag. Het resultaat is meestal een lichte afbeelding, maar sommige kleuren kunnen omgekeerd zijn.

In de fotografie is tegenhouden een techniek in de donkere kamer om de belichting in bepaalde delen van de foto te verminderen zodat er meer details in de schaduwpartijen te zien zijn. Als je het voor dit doel wil gebruiken dan zal dat het best werken op afbeeldingen in grijswaarden en met schildergereedschap in plaats van als Laag modus.

De berekening is:

Vergelijking 8.5. Berekening voor laag modus Tegenhouden


Optellen

Afbeelding 8.16. Voorbeeld van de laagmodus Optellen

Voorbeeld van de laagmodus “Optellen”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Optellen”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


Laagmodus Optellen is heel eenvoudig: De pixel-waarden van de onderste en de bovenste laag worden bij elkaar opgeteld. Dat levert een afbeelding op die lichter is dan elk van de twee. Als een optelling boven het maximum van 255 uitkomt zal die op 255 worden afgekapt.

De berekening is:

Vergelijking 8.6. Berekening voor laag modus Optellen


De modus is commutatief, de volgorde van de lagen maakt niet uit.

Laagmethoden met donkerder maken

Enkel donkerder maken

Afbeelding 8.17. Voorbeeld van de laagmodus Enkel donkerder maken

Voorbeeld van de laagmodus “Enkel donkerder maken”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Enkel donkerder maken”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


De modus Enkel donkerder maken vergelijkt per kleur en per pixel de bovenste en de onderste laag en gebruikt de kleinste van de twee getallen als resultaat. Hier hebben dus witte lagen geen effect en leidt een zwarte laag tot een zwart eindresultaat.

De berekening is:

Vergelijking 8.7. Berekening voor laag modus Enkel donkerder maken


De modus is commutatief, de volgorde van de lagen maakt niet uit.

Enkel Luma/Helderheid donkerder

TODO

Vermenigvuldigen

Afbeelding 8.18. Voorbeeld van de laagmodus Vermenigvuldigen

Voorbeeld van de laagmodus “Vermenigvuldigen”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Vermenigvuldigen”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


De modus Vermenigvuldigen vermenigvuldigt de pixel waarden in de bovenste laag met die in de onderste laag en deelt het resultaat door 255. Het resultaat is doorgaans een donkerder afbeelding. Als een van de lagen wit is dan is het resultaat de andere laag; is de ene zwart dan is het resultaat zwart.

De berekening is:

Vergelijking 8.8. Berekening voor laag modus Vermenigvuldigen


De modus is commutatief, de volgorde van de lagen maakt niet uit.

Doordrukken

Afbeelding 8.19. Voorbeeld van de laagmodus Doordrukken

Voorbeeld van de laagmodus “Doordrukken”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Doordrukken”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


De modus Doordrukken is weer een ingewikkelder berekening die de neiging heeft de afbeelding donkerder te maken, een beetje vergelijkbaar met Vermenigvuldigen.

In de fotografie is doordrukken een techniek in de donkere kamer om de belichting in sommige delen van de foto te verhogen. Dat levert meer detail op in de lichte delen van de foto. Wil je het voor dit doel gebruiken dan zal dat het best werken met een tekengereedschap in plaats van een laag modus en op afbeeldingen zonder kleur, in grijswaarden.

De berekening is:

Vergelijking 8.9. Berekening voor laag modus Doordrukken


Lineair doordrukken

TODO

Laag methodes met contrast

Bedekken

Afbeelding 8.20. Voorbeeld van de laagmodus Bedekken

Voorbeeld van de laagmodus “Bedekken”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Bedekken”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


De modus Bedekken maakt een berekening met vermenigvuldigingen, delingen en omkeringen. Het maakt de afbeelding donkerder, maar minder dan met de methode Vermenigvuldigen.

De berekening is: [5]

Vergelijking 8.10. Berekening voor laag modus Bedekken


Zacht licht

Afbeelding 8.21. Voorbeeld van de laagmodus Zacht licht

Voorbeeld van de laagmodus “Zacht licht”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Zacht licht”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


De modus Zacht licht is op geen enkele manier verwant aan de Hard licht modus, maar het resulteert voornamelijk in zachtere randen en minder heldere kleuren. Het lijkt wel veel op de modus Hard licht, in sommige versies van GIMP zijn beide methoden zelfs identiek.

Deze berekening is ingewikkeld en gebruikt een tussenresultaat Rs:

Vergelijking 8.11. Berekening voor laag modus Scherm


Vergelijking 8.12. Berekening voor laag modus Zacht licht


Hard licht

Afbeelding 8.22. Voorbeeld van de laagmodus Hard licht

Voorbeeld van de laagmodus “Hard licht”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Hard licht”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


De modus Hard licht is helemaal ingewikkeld met een berekening in twee delen: een voor de donkere en een voor de lichte kleuren in de bovenste laag. Deze modus laat zich gebruiken bij het combineren van twee foto's om heldere kleuren en scherpe randen te verkrijgen.

De berekening is verschillend voor waarden boven en onder de 128:

Vergelijking 8.13. Berekening voor laag modus Hard light, M > 128


Vergelijking 8.14. Berekening voor laag modus Hard licht, M < 128


Levendig licht

TODO

Spotlicht

TODO

Lineair licht

TODO

Harde mix

TODO

Lagen methodes met inversie

Verschil

Afbeelding 8.23. Voorbeeld van de laagmodus Verschil

Voorbeeld van de laagmodus “Verschil”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Verschil”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


De modus Verschil trekt de pixelwaarde van de bovenste laag af van de onderste, of andersom zodat er een positief getal uit komt. Dat leidt meestal tot een wat vreemd resultaat, en er is ook gauw een negatief-effect in te herkennen.

De berekening is:

Vergelijking 8.15. Berekening voor laag modus Verschil


De modus is commutatief, de volgorde van de lagen maakt niet uit.

Uitsluiting

TODO

Aftrekken

Afbeelding 8.24. Voorbeeld van de laagmodus Aftrekken

Voorbeeld van de laagmodus “Aftrekken”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Aftrekken”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


Aftrekken houdt in dat de pixelwaarden van de bovenste laag worden afgetrokken van de onderste, met een minimale waarde van 0. Dat levert dus een donkerder afbeelding op. Als de bovenste laag ook al donker is zal er vaker geheel zwart in voorkomen omdat de waarde 0 zwart is.

De berekening is:

Vergelijking 8.16. Berekening voor laag modus Aftrekken


Korrel weghalen

Afbeelding 8.25. Voorbeeld van de laagmodus Korrel weghalen

Voorbeeld van de laagmodus “Korrel weghalen”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Korrel weghalen”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


De modus Korrel weghalen Wordt verondersteld de korrel uit de film te halen en in de nieuwe laag zichtbaar te maken. Hij kan ook worden gebruikt om een Reliëf effect te creëren. De bewerking is de pixelwaarde van de bovenste laag aftrekken van de onderste en er dan 128 bij optellen, en daarbij binnen de grenzen van 0..255 blijven.

De berekening is:

Vergelijking 8.17. Berekening voor laag modus Korrel weghalen


Korrel toevoegen

Er zijn nog twee lagen methodes, maar die zijn alleen beschikbaar voor tekengereedschappen. Zie daarvoor Teken Modus voor meer informatie.

Afbeelding 8.26. Voorbeeld van de laagmodus Korrel toevoegen

Voorbeeld van de laagmodus “Korrel toevoegen”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Korrel toevoegen”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


De modus Korrel toevoegen combineert een korrel laag met de volgende laag zodat er een korrelige versie van de oorspronkelijke laag overblijft. Hij veronderstelt als bovenste laag een laag zoals die door de bewerking Korrel weghalen wordt gemaakt. De bewerking is het optellen van de pixels van de beide lagen, van het resultaat 128 aftrekken, en de grenzen van 0..255 daarop toepassen.

De berekening is:

Vergelijking 8.18. Berekening voor laag modus Korrel toevoegen


Delen

Afbeelding 8.27. Voorbeeld van de laagmodus Delen

Voorbeeld van de laagmodus “Delen”

Masker 1 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.

Voorbeeld van de laagmodus “Delen”

Masker 2 is gebruikt als bovenste laag met 100% dekking.


De modus Delen vermenigvuldigt om te beginnen de pixelwaarden in de onderste laag met 255 en deelt dat dan door de overeenkomstige pixelwaarde in de bovenste laag (+1 om delen door 0 te voorkomen). Dat levert vaak een lichtere afbeelding op die er nog wel eens verbrand uit kan zien.

De berekening is:

Vergelijking 8.19. Berekening voor laag modus Delen


Methodes met HSV componenten

HSV Tint (Hue)

TODO

HSV Verzadiging (Saturation)

TODO

HSL Kleur

TODO

HSV Waarde (Value)

TODO

Methodes met LCh componenten

LCh Tint (Hue)

TODO

LCh Chroma

TODO

LCh Kleur

TODO

LCh Lichtheid

TODO

Helderheid

TODO

Elke laag heeft zijn eigen Laag modus. (Alleen die van de onderste laag heeft geen betekenis.) De effecten van die verschillende bewerkingen zijn cumulatief. Deze afbeelding heeft 3 lagen. De bovenste bestaat uit Wilber in een transparante omgeving en heeft de laag modus Verschil. De tweede laag is egaal lichtblauw en heeft de laag modus Optellen. De onderste laag is gevuld met het patroon Rode kubussen.

Afbeelding 8.28. Voorbeeld met meerdere lagen

Voorbeeld met meerdere lagen

GIMP heeft ook vergelijkbare methoden bij de verschillende Teken gereedschappen. Er zijn enkele tientallen soorten van methodes voor zowel lagen als tekengereedschappen, en er zijn nog een paar methoden specifiek voor het tekengereedschap. Je kan deze kiezen als Modus in het Gereedschap opties dialoogscherm. De bewerking bij het tekenen is hetzelfde als bij twee lagen in die zin dat de huidige laag fungeert als onderste laag en de nieuwe pixels die je tekent overeen komen met de bovenste laag. Met het tekengereedschap werk je dus op de actieve laag, die ook de enige laag kan zijn.

Zie Paragraaf 3.1.3, “Voorbeelden van verfmodus” voor de beschrijving van de extra tekenmethodes.



[5] De berekening voor deze modus is de *theoretische* berekening. Door Bug #162395 , de feitelijke berekening is gelijk aan Zacht licht. Deze fout kan moeilijk worden opgelost zonder de aanblik van bestaande afbeeldingen aan te tasten.